چگونه امام کاظم(ع) که همیشه در زندان بودند، این همه فرزند داشتند؟

کد : 10062

متن شبهه یا سوال:

«امام موسی کاظم 37 سالگی از دنیا رفت. درتمام مدت عمرش 24 سال زندان بود.از او 18 پسر و19 دختر باقی ماند.»

چگونه امام موسی کاظم (ع) که همیشه در زندان بودند، این همه فرزند داشتند؟

پاسخ اجمالی

۱. اینکه بیان شده آن حضرت در سن 37 سالگی از دنیا رفتند صحت ندارد، آن حضرت در سن 55 سالگی به شهادت رسیدند، شاید نویسنده متن عدد 37 را که در برخی منابع تعداد فرزندان آن حضرت ذکر شده را جای طول عمر آن حضرت ذکر کرده است.

۲. خیلی ها تصور می‌کنند که امام موسی کاظم(ع) تمام عمر خود را در زندان بودند، درحالیکه مدت زندانی بودن ایشان بین 4-6 سال بوده است.

۳. تعداد فرزندان آن حضرت مشخص نیست و اقوال مختلفی در این‌باره وجود دارد، بعنوان مثال مشاهده می‌شود که گاهی نام، کنیه و لقب یک فرزند، به عنوان سه فرزند جداگانه بیان شده است؛ اما تردیدی نیست که تعداد فرزندان آن حضرت زیاد بوده است.

پاسخ تفصیلی

پیش از پاسخ، باید به چند نکته مهم توجه شود:

1. همان‌گونه که همگان شاهد اند، بحث پیرامون ازدواج‌های معصومین علیهم‌السلام، مدتی است که رواج شدیدی یافته است! البته مطالعات تاریخی بسیار خوب، لازم و مفید است، اما وقتی موضوعی چون ازدواج، محور هر بحث یا حتی بهانه‌ برای ایجاد و القای شبهه و وارد کردن ایراد به آنها می‌گردد، جای تأمل دارد، که چرا؟!

این مقوله، پس از انتشار کتاب «سلمان رشدی»، که در آن فقط به مباحث ازدواج یا جنسیتی، آن هم با دروغ، تهمت، افترا، تحریف و … همراه بود، رواج یافت. خب، بالاخره یک سیاست تبلیغاتی انگلیسی بوده و هست. سعی دشمنان بر این است که نگاه مسلمانان و هر پژوهشگر دیگری، به روابط شخصی و حتی جنسیتی آنان (پیامبران، امامان، بزرگان) باشد و نه به وحی، عقل، درایت، دعوت و منطق آنان.

2. تجرد، ازدواج، طلاق، نامگذاری، صالح بودن یا نبودن فرزندان و این قبیل امور شخصی، هیچ ارتباطی به اصل دعوت انبیا و اولیای الهی ندارد و سبب اثبات یا ابطال هیچ یک از اصول عقلی نیز نمی‌گردد. به عنوان مثال: حقانیت نبوت و رسالت پیامبر اکرم صلوات الله علیه و آله، با ازدواج با بانوی بزرگ اسلام، حضرت خدیجه کبرا علیها السلام به اثبات نمی‌رسد که با ازدواج با عایشه یا دیگر همسران، ابطال گردد – حقانیت ولایت و امامت امام حسن مجتبی علیه‌السلام، با ازدواج با نفیله (امّ ولد) و یا رمله [كه مادر قاسم بن حسن علیه السلام است] به اثبات نمی‌رسد که با ازدواج با جُعده که قاتلش شد، نفی گردد.

3. امام موسی کاظم علیه السلام به سال ۱۲۸هـ . در ابواء، جايى ميان مکّه و مدینه به روز یکشنبه هفتم صفر به دنیا آمد و در سن پنجاه و پنج سالگى به شهادت رسيدند.
و اینکه بیان شد آن حضرت در سن 37 سالگی از دنیا رفتند دروغ است و صحت ندارد، شاید نویسنده متن شبهه عدد 37 را که در برخی منابع تعداد فرزندان آن حضرت ذکر شده را جای طول عمر آن حضرت ذکر کرده است.

4. کثرت فرزندان امام موسی بن جعفر علیه‌السلام:
اختلاف یا حتی تضادهای فاحش در اقوال تاریخی راجع به تعداد فرزندان پسر و دختر ایشان، حاکی از آن است که همه اقوال صحیح نمی‌باشد؛ اگر به اقوال توجه شود، مشاهده می‌شود که گاهی نام، کنیه و لقب یک فرزند، به عنوان سه فرزند جداگانه بیان شده است. وقتی برخی 27، برخی 37 و حتی برخی 59 فرزند بیان می‌دارند، معلوم می‌شود که بسیاری بر اقوال غیر مستند و ناموثق استناد کرده‌اند. اما در هر حال تردیدی نیست که تعداد فرزندان ایشان زیاد بوده است.

امامت امام کاظم علیه السلام 35 سال طول کشید.
ایشان تمام عمر را در زندان نبوده‌اند که پرسیده شود پس چگونه این تعداد فرزند داشته‌اند؟ بلکه در بین حبس‌ها، مدت‌ زمان‌هایی نیز آزاد بوده‌اند، اما تحت کنترل شدید. به همین دلیل شاهدیم که اغلب ازدواج‌های ایشان به صورت ازدواج موقت یا ازدواج با کنیزان صورت می‌پذیرفته است. البته باید توجه داشته باشیم که کثرت فرزندان ایشان نیز بر اساس همان حکمت می‌باشد. چنان چه ابن صباغ می‌گوید: برای هر یك از فرزندان امام كاظم علیه السلام، فضیلتی مشهور است.
(حيات الامام الكاظم – عليه السلام – به نقل از الفصول المهمه، ص 256).

بايد توجّه داشت كه مدت زنداني بودن آن حضرت بيشتر از 5 يا 6 سال نبوده است. بيشتر دوره زندگي آن حضرت مصادف با حكومت عباسيان بوده است. آن حضرت با چند تن از خلفاي عباسي همزمان بود و بيشتر مدت زنداني شدن آن حضرت در دوره هارون الرشيد عباسي صورت گرفته است. آن حضرت حدود 9 سال با منصور عباسي همزمان بود. منصور به ظاهر متعرض آن حضرت نشد.
(مجلسي، پيشين، 896)

در دوره مهدي عباسي آن حضرت مدت كوتاهي در زندان به سر برد. مهدي عباسي در آغاز خلافت متعرض امام هفتم نمي‌شد، ولي فعاليت‌هاي آن حضرت را كنترل مي‌كرد… او كه در اثر محبوبيت عميق پيشواي هفتم در جامعه اسلامي، حكومت خود را در خطر مي‌ديد، دستور بازداشت امام را صادر كرد… پيشواي هفتم مدّت كوتاهي در زندان بغداد بود، ولي طولي نكشيد كه مهدي روي پاره‌اي از ملاحظات سياسي امام را آزاد ساخت (مجلسي، بحارالانوار، ج48)

در دوره هادي عباسي هم آن حضرت آزاد بود، هر چند حكومت او بيش از يك سال طول نكشيد.

بيشترين مدت زنداني شدن امام هفتم ـ عليه السّلام ـ در دروه هارون بوده است.
(مجلسي، جلاء العيون، پيشين 899)

با توجّه به اينكه شهادت آن حضرت در سال 183 هـ ق اتّفاق افتاده است، و در سال 179 هـ هارون براي استحكام خلافت خود به منظور دستگير كردن امام موسي ـ عليه السّلام ـ اراده حج كرد، بنابراين مدت حبس آن حضرت در دروه هارون بيش از چهار سال نبوده است.

پس اینکه گفته می‌شود امام تمام مدت امامتش در زندان بوده یا اینکه آن حضرت در سن 37 سالگی بشهادت رسیدند و 24 سال در زندان بسر می‌بردند، دروغ و سیاه نمایی بیش نیست، چرا که مدت امامت آن حضرت 35 سال بوده و آن حضرت 5 یا 6 سال در زندان بسر می‌بردند.

دلیل اختلاف نظر مورخان در مدت زندان:

در مـورد مـدت زمانی که امام کاظم(علیه‌السلام) در زندان بوده است، بین مورخین اختلاف وجود دارد که ناشى از اختلاف در تـاريـخ بـازداشـت و تـاريـخ شـهـادت آن حـضـرت مـى‌بـاشـد. اگـر تاريخ بازداشت امام(علیه‌السلام) سـال 179 و شـهـادتـش سـال 183 بـاشـد، دوران زندانی بودن حضرت چـهـارسـال خـواهـد بـود. ولى چـنـان‌چـه تـاريـخ بـازداشـت حضرت را سـال 177 بـدانـيـم، آن‌گونه كه ابن جوزى در تذكرة الخواص ذكر كرده است، مدت زمان زندانی حضرت شش سال خواهد بود.
(تذكرة الخواص، ص314.)

از سـوى ديـگـر، بـعضى از مورخان مثل ابن شهرآشوب در مناقب(ج4 ، ص324.) و مسعودى در مـروج الذهـب(ج3 ، ص355.) تـاريـخ شـهـادت امـام كـاظـم(علیه‌السلام) را سـال 186 ذكـر كـرده‌انـد. بـا ايـن حـسـاب، مـدت زمانی‌که حضرت در زنـدان بوده است، هـفـت يـا نـه سـال خـواهـد شـد. بـنـا بـر نـقـل ابـن‌جـوزى كـه تـاريـخ بـازداشـت را سـال 177 و زمـان شـهـادت را سـال 188 مـى‌دانـد ، مـدت بـازداشـت يـازده سال خواهد.

حاصل آن‌که با توجه به این که اکثریت قریب به اتفاق منابع دسته اول شیعه و اهل سنت شهادت حضرت را در سال 183 (هـ.ق) ثبت کرده‌اند و از سوی دیگر گزارش‌های تاریخی زمان بازداشت و زندانی شدن ایشان را در سال 179 (هـ.ق) دانسته‌اند، این گزارش تقویت می‌شود که امام کاظم(علیه‌السلام) حدود چهار تا پنج سال بیشتر در زندان نبوده است.
(عيون اخبار الرضا، ج 1، ص 104؛ مصباح المتهجد، ص 566؛ شیخ مفید، الارشاد، ج ۲، ص ۲۱۵؛ تاریخ یعقوبی، یعقوبیج 2، ص415؛ مقاتل الطالبيين‏، ج2، ص79؛ تاریخ النبی والآل، ص111.)

 

  • 10062_02_w
  • 10062_01_w
  • 10062_02_w

مطالعه بیشتر

ویکی‌فقه: yon.ir/IMosaK1

پرسمان دانشگاهیان: yon.ir/MosaK2

ویکی شیعه: yon.ir/MosaK3

ایکس شبهه: yon.ir/MosaK4

پایگاه اطلاع رسانی حوزه: yon.ir/MosaK5

پاسخگویان: yon.ir/MosaK6

the14.ir/10062


برچسب ها: , , , , , , , , , ,
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

معادله ی امنیتی *