چرا قم بر خلاف روایات درگیر کرونا شد؟!

کد 6343

متن شبهه یا سوال:

چند روایت از امام صادق علیه السلام درباره قم نقل شده که این روایات با شرایط امروز این شهر همخوانی ندارد، همین هم دستاویز برخی از مغرضین قرار گرفته است. در دو روایت از این روایات امام صادق می فرماید که «بلا از قم دفع شده است» در حالیکه امروز می بینیم که اینگونه نیست. برای این تناقض چه جوابی دارید؟

پاسخ اجمالی

قبل از هر چیز به دو روایت که بیشتر دست آویز اینگونه شبهات قرار گرفته است اشاره کنیم:

روایت اول:
«از امام صادق(ع) نقل شده است که: هرگاه در سرزمین‌ها فتنه ها پدید آمد، به قم و نواحی آن پناه ببرید، بدرستیکه بلا از قم دفع شده است». (بحارالانوار/ج57/ص214)

روایت دوم:
«بلاها از قم و اهل آن دفع شده است. در دوران غیبت امام قائم تا زمان ظهورش، زمانی خواهد آمد که قم و مردم آن حجت بر خلائق خواهند بود، که اگر غیر از این باشد زمین اهلش را فرو خواهد برد. بدرستیکه ملائکه بلاها را از قم و اهل آن دفع خواهند کرد‏». (بحارالانوار/ج57/ص213)

با توجه به این دو روایت، به بیان چند نکته در پاسخ به این شبهه بسنده می‌کنیم:

1. اصلی‌ترین مشکل در این بین، عدم ترجمه صحیح است. باید دانست که معنی «بلا» در عربی، متفاوت با «بلاء» در فارسی است.

مهمترین معنای «بلاء» در عربی «امتحان و آزمایش» است. به این آیات توجه بفرمایید:

– خدای متعال در قرآن کریم درباره حضرت ابراهیم می‌فرماید: «إِنَّ هذا لَهُوَ الْبَلاءُ الْمُبِينُ/ بدرستیکه این امتحان بزرگی است». (صافات/106)

-«وَ لِيُبْلِيَ‏ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ‏ بَلاءً حَسَناً/ و برای اینکه مومنین را به آزمایش نیکویی امتحان نماید». (انفال/17)

اگر قرار بود در این آیات «بلاء» به معنای عذاب و بیماری و… باشد، پس یعنی خداوند حضرت ابراهیم و مومنین را دچار بیماری و عذاب نمود!

باید دانست در زبان عربی، «بیماری» حتی اگر شایع و فراگیر باشد هرگز به «بلاء» ترجمه نشده است. «بیماری» در زبان عربی، عمدتا با دو واژه «مرض» و «ضرّاء» آمده است.

2. نکته مهم بعدی اینکه، برای روشن شدن مغالطه موجود در شبه، دوباره ترجمه دو روایت صدر مطلب را مرور کنیم:

روایت اول: «از امام صادق (ع) نقل شده است که: هرگاه در سرزمین‌ها فتنه ها پدید آمد، به قم و نواحی آن پناه ببرید، بدرستیکه بلا از قم دفع شده است».

روایت دوم: «بلاها از قم و اهل آن دفع شده است. در دوران غیبت امام قائم تا زمان ظهورش، زمانی خواهد آمد که قم و مردم آن حجت بر خلائق خواهند بود، که اگر غیر از این باشد زمین اهلش را فرو خواهد برد. بدرستیکه ملائکه بلاها را از قم و اهل آن دفع خواهند کرد».

به صراحت می بینیم که در این دو حدیث، «بلاء» به معنای فتنه آمده است. فتنه و امتحانی از جنس فتنه های اخلاقی و اعتقادی، نه مشکلاتی نظیر بیماری و آفت. بر اساس روایات، شهر قم حرم اهل بیت بوده و اهل قم یاوران آن‌ها هستند. این شهر به دلیل وجود علما و محدثین بزرگ همواره مورد توجه اهل بیت بوده است. در زمان امام صادق تا امام رضا (ع) فتنه‌ها و فرقه‌های انحرافی زیادی شیعیان را تهدید میکرد. ائمه برای در امان ماندن شیعیان از این فتنه‌ها، آن‌ها را به پناه بردن به شهر قم سفارش می‌کردند. روایات فوق و روایت‌های مشابه دیگر، در صدد معیار قرار دادن علما و محدثین شهر مقدس قم در امور اعتقادی وفقهی و اخلاقی است.

با توجه به جمیع نکات فوق که بیان شد، «بلاء» در این روایات به معنی بیماری و عذاب نیست.

پاسخ تفصیلی

اینکه مغرضین در هر شرایطی، حتی در مشکلات و بیماری ها و درد و رنج مردم، از فرصت برای دستبرد زدن به اعتقادات مردم سوء استفاده می‌کنند چیز تازه‌ای نیست. امروز هم با توجه به شرایط موجود دست به کار شده، روایات مربوط به قم را به گمان اینکه نقطه ضعفی از شیعه پیدا شده است، سرِ دست گرفته اند.

اما قبل از هر چیز به دو روایت که بیشتر دست آویز این افراد قرار گرفته است اشاره کنیم:

روایت اول:
«عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: إِذَا عَمَّتِ‏ الْبُلْدَانَ‏ الْفِتَنُ فَعَلَيْكُمْ بِقُمَّ وَ حَوَالَيْهَا وَ نَوَاحِيهَا فَإِنَّ الْبَلَاءَ مَدْفُوعٌ عَنْهَا/ از امام صادق علیه السلام نقل شده است که: هرگاه در سرزمین‌ها فتنه‌ها پدید آمد، به قم و نواحی آن پناه ببرید، بدرستیکه بلا از قم دفع شده است». (بحارالانوار/ج57/ص214)

روایت دوم:
«…إِنَ‏ الْبَلَايَا مَدْفُوعَةٌ عَنْ قُمَّ وَ أَهْلِهِ وَ سَيَأْتِي زَمَانٌ تَكُونُ بَلْدَةُ قُمَّ وَ أَهْلُهَا حُجَّةً عَلَى الْخَلَائِقِ وَ ذَلِكَ فِي زَمَانِ غَيْبَةِ قَائِمِنَا ع إِلَى ظُهُورِهِ وَ لَوْ لَا ذَلِكَ لَسَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا وَ إِنَّ الْمَلَائِكَةَ لَتَدْفَعُ الْبَلَايَا عَنْ قُمَّ وَ أَهْلِه/ بلاها از قم و اهل آن دفع شده است. در دوران غیبت امام قائم تا زمان ظهورش، زمانی خواهد آمد که قم و مردم آن حجت بر خلائق خواهند بود، که اگر غیر از این باشد زمین اهلش را فرو خواهد برد. بدرستیکه ملائکه بلاها را از قم و اهل آن دفع خواهند کرد‏». (بحارالانوار/ج57/ص213)

با توجه به این دو روایت، به بیان چند نکته در پاسخ به این شبهه بسنده می‌کنیم:

1. اصلی‌ترین مشکل در این بین، عدم ترجمه صحیح است. باید دانست که معنی «بلا» در عربی، متفاوت با «بلاء» در فارسی است. مهمترین معنای «بلاء» در عربی «امتحان و آزمایش» است. به همین خاطر «بلا الرجل» یعنی «آن مرد را آزمایش و امتحان کرد» (فرهنگ ابجدی/ص191) با توجه به همین نکته به این آیات توجه بفرمایید:

– خدای متعال در قرآن کریم درباره حضرت ابراهیم می فرماید: «إِنَّ هذا لَهُوَ الْبَلاءُ الْمُبِينُ/ بدرستیکه این امتحان بزرگی است». (صافات/106)

– «وَ لِيُبْلِيَ‏ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ‏ بَلاءً حَسَناً/ و برای اینکه مومنین را به آزمایش نیکویی امتحان نماید». (انفال/17)

پس بیشترین موارد کاربرد واژه «بلا» در عربی، بحث امتحان و آزمایش است که اگر قرار بود در این آیات «بلاء» به معنای عذاب و بیماری و… باشد، پس یعنی خداوند حضرت ابراهیم و مومنین را دچار بیماری و عذاب نمود!

در زبان عربی، «بیماری» حتی اگر شایع و فراگیر باشد هرگز به «بلاء» ترجمه نشده است. «بیماری» در زبان عربی، عمدتا با دو واژه «مرض» و «ضرّاء» آمده است. کما اینکه در قرآن کریم از قول حضرت ابراهیم می‌فرماید:
«وَ إِذا مَرِضْتُ‏ فَهُوَ يَشْفِين/ هرگاه بیمار شوم او مرا بهبودی می‌بخشد‏». (شعراء/80) که اشاره به واژه اول است. درباره دومی یعنی «ضراء» هم، مرحوم طبرسی ذیل آیه 177 سوره مبارکه بقره، «ضرّاء» را به درد و مرض ترجمه نموده است. (ترجمه مجمع البیان/ج2/ص178)

2. نکته مهم بعدی اینکه، برای روشن شدن مغالطه موجود در شبه، دوباره ترجمه دو روایت صدر مطلب را مرور کنیم:

روایت اول:
«از امام صادق علیه السلام نقل شده است که: هرگاه در سرزمین‌ها فتنه‌ها پدید آمد، به قم و نواحی آن پناه ببرید، بدرستیکه بلا از قم دفع شده است».

روایت دوم:
«بلاها از قم و اهل آن دفع شده است. در دوران غیبت امام قائم تا زمان ظهورش، زمانی خواهد آمد که قم و مردم آن حجت بر خلائق خواهند بود، که اگر غیر از این باشد زمین اهلش را فرو خواهد برد. بدرستیکه ملائکه بلاها را از قم و اهل آن دفع خواهند کرد».

به صراحت می‌بینیم که در این دو حدیث، «بلاء» به معنای فتنه آمده است. فتنه و امتحانی از جنس فتنه‌های اخلاقی و اعتقادی، نه مشکلاتی نظیر بیماری و آفت.

بر اساس روایات، شهر قم آشیانه و حرم اهل بیت بوده و اهل قم یاوران آن‌ها هستند که در دوران غیبت و نیز زمان حکومت مهدوی، جایگاه ویژه ای خواهند داشت. لازم به ذکر است که این شهر به دلیل وجود علما و محدثین بزرگ همواره مورد توجه اهل بیت بوده است. در زمان امام صادق تا امام رضا (ع) فتنه‌ها و فرقه‌های انحرافی زیادی شیعیان را تهدید می‌کرد. ائمه برای در امان ماندن شیعیان از این فتنه‌ها، آن‌ها را به پناه بردن به شهر قم سفارش می‌کردند. روایات فوق و روایت‌های مشابه دیگر، در صدد معیار قرار دادن علما و محدثین شهر مقدس قم در امور اعتقادی و فقهی و اخلاقی است. به همین خاطر، خداوند با وجود علمایی که به وظیفه خود عمل می‌کنند، بلاهای فکری و اعتقادی را از شیعیان برطرف می‌کند و بدیهی است که بیماری کرونا و امثال آن هیچ ارتباطی با فتنه ندارد و حتی نمی‌توان از آن به عنوان بلاء نیز یاد کرد.

پس این دو روایت شامل سختی‌های دنیوی، امثال بیماری و فقر و… نمی‌شود که اگر می‌شد دیگر در شهر قم نمی‌بایست شاهد هیچ نوع کمبود و تنگنای رفاهی می‌بودیم!

نکته جالب اینکه در برخی روایات اتفاقا مردم قم را دارای مشکلات و تنگناهای دنیوی معرفی می‌کند مثلا در روایتی امام هادی درباره مردم قم می‌فرماید:
«يَجْرِي عَلَيْهِمُ الْغَمُّ وَ الْهَمُّ وَ الْأَحْزَانُ وَ الْمَكَارِهُ/ غم و گرفتاری و ناراحتی و ناخوشی بر آن‌ها جاری می‌شود». (الاختصاص/ص101) که در روایات دیگری دلیل این شرایط ذکر می‌شود که به دلیل طولانی نشدن بحث از بیان آنها صرفنظر می‌کنیم.

3. اگر فرضا، بلا در این دو روایت به معنی بیماری و البته عذاب باشد پس:

– وقتی پیامبر اکرم دچار بیماری می‌شدند بلا بر آن حضرت نازل شده و دچار عذاب می‌شدند! که قطعا چنین نظری صحیح نیست.

– «طاعون عمواس» که در زمان خلیفه دوم حادث شد، بلا و عذاب الهی بود! لازم به ذکر است که در این طاعون اصحاب و شخصیت‌های بزرگی چون «معاذ بن جبل»، «ابوعبیده جراح»، «عامر بن عبدالله قرشی» و «بلال حبشی» به همراه 25 هزار مسلمان دیگر از دنیا رفتند که طبق این نظر همگی به عذاب الهی دچار شدند! (شرح الاخبار/ج2/ص88 و تاریخ طبری/ج3/ص161)

– سیل «ام نهشل» که در سال 17 هجری و باز در دوره خلیفه دوم در مکه حادث شد به گونه ای که خانه کعبه تخریب و سنگ مقام ابراهیم فرسنگها پایینتر از شهر یافته شد هم عذاب الهی در این «شهر امن الهی» بود!

بنابراین و با توجه به جمیع نکات فوق که بیان شد، «بلاء» در این روایات به معنی بیماری، عذاب و مشکلات دیگر نیست.

    مطالعه بیشتر

    the14.ir/6343


    0 پاسخ

    دیدگاه خود را ثبت کنید

    تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
    در گفتگو ها شرکت کنید.

    پاسخی بگذارید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

    معادله ی امنیتی *