زلزله، قحطی، فقر و… با عدالت خدا سازگار نیست

کد : 10052

متن شبهه یا سوال:

مگر خدا عادل نیست چرا تو جهان بدی وجود داره یعنی سیل ، زلزله ، بیماری های واگیر ، فقر ، قحطی ، کودکان ناقص الخلقه این با عدالت خدا چجور جور در میاد.

پاسخ اجمالی

برای برخی از عواملی که در زندگی انسان بوجود می آید و ما آن را بلا میدانیم مانند زلزله ، فقر ، قحطی و … اسباب و عواملی وجود دارد که به برخی از آنها اشاره می شود ؛

1. جهان هستی دار آزمایش و امتحان است و خداوند به وسیله برخی از این امور انسان ها را آزمایش میکند.
وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْ‏ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرين بقرة / 155)
ترجمه: قطعا شما را به مقدارى از ترس ، گرسنگى ، كاهش اموال و نفوس و كمبود محصولات امتحان خواهيم كرد ، صابران را مژده بده (كه پيروزى در پى آنهاست).

2. بخاطر سوء رفتار انسان هاست .
ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ (نساء / 79 )
ترجمه: هر خوبى به تو رسد از جانب خداست و هر بدى كه بتو رسد از جانب خود تو است.

3. مجازات و کیفر الهی است ، گناهان آثار سوئی دارند (مانند فقر ، کوتاهی عمر ، قحطی ، نزول آفات ، بیماری ها و …) که خداوند برخی مجازات ها را در دنیا انجام میدهد و انسان ها را به کیفر اعمال خود می رساند.
(که این قسم را میتوان زیر مجموعه قسم دوم نیز دانست.)

4. بخاطر ظلم انسان ها نسبت به یکدیگر ، که برخی به حقوق برخی دیگر تجاوز کرده و آنها را از بسیاری از نعمت ها محروم می سازند.

5. این امور ابزاری برای تنبه و بیداری انسان ها و نجات آنها از فرو رفتن در امور مادی و فراموش کردن انسانیت و بندگی است.

و …

پاسخ تفصیلی

– قضاوت ما درباره سود و زیان هر چیزى همواره نسبى است ، آنچه سود خود ماست خوب و مفید و آنچه بر زیان ماست بد و مضر مى دانیم و هرگز حساب نمى کنیم که فلان حادثه که در سرنوشت ما اثر بدى گذاشته در اجتماع و آینده چه آثارى به بار خواهد آورد ، مانند اینکه یک مادّه شیمیایى ممکن است براى ما سمّى مهلک محسوب شود ، در صورتى که ممکن است براى دیگرى دارویى حیاتبخش باشد و بالعکس …

ولى آیا تنها سود و زیان ما مى تواند ملاک خوب و بد بودن یک موجود، یا یک حادثه باشد و یا این که براى قضاوت کلّى و نهایى باید مجموعه تاثیرات این حادثه را در تمام موارد در نظر بگیریم و روى هم رفته مورد نظر و مطالعه قرار دهیم؟ چه بسا چیزی برای ما ناخوشایند باشد ولی به سود ما باشد و بالعکس.
خداوند در قرآن می فرماید: شايد چيزى را ناپسند داريد حال آنكه براى شما خوب است و شايد چيزى را دوست بداريد حال آنكه براى شما بد است خدا مى‏داند و شما نمى‏دانيد (بقرة / 216)

هنگامى که باران شدیدى مى بارد، قهراً سود و زیانى به بار مى آورد ؛ قضاوت مردم درباره آن مختلف است کسانى که در اثر جارى شدن سیل خانه یا مزرعه شان آسیب دیده ، ناله کنان مى گویند: نمى دانم چرا این بلاى ناگهانى متوجّه من شد! حال آنکه ممکن است با همان آب باران رودها و سدها و ذخایر آب های زیرزمینی سیراب شده باشند ، و یا دیگران که از بى آبى باغ و کشتشان رنج مى برند و این باران باعث وفور آب قنات یا نهرشان شده است ، مى گویند: به به! چه نعمت بزرگى بود، خدا لطف خود را شامل حال ما کرده است!
ولى اگر مجموعه تاثیرات این باران را در نظر بگیرند، همگى آن را «باران رحمت» مى نامند نه قهر طبیعت.

بعلاوه برخى از بلاها نعمت بزرگى هستند که ما از حقیقت آنها غافلیم ؛ مثلا ، بعضى بیمارى هاست که انسان در دوران عمر خود یک مرتبه به آن مبتلا مى شود ، ولى اثر آن این است که در وجود بیمار براى همیشه مصونیّتى در مقابل آن بیمارى یا بیمارى هاى مشابه آن ایجاد مى کند. اگر به همان لحظه ابتلا نگاه کنیم ، آن را بلا مى نامیم در صورتى که اگر آثار آن را براى تمام عمر در نظر بگیریم قطعاً نعمت خواهیم خواند.

– یکى دیگر از فلسفه بروز بلاها، درک وجود نعمتهاست.
قابل انکار نیست که ما در یک دریا از نعمت و موهبت الهى غرق هستیم ، ولى وجود بیشتر آن نعمت ها را ، درک نمى کنیم ؛ مگر در صورتى که موقّتاً آن نعمت از ما سلب شود. تصوّر کنید اگر بیمارى در جهان وجود نداشت چگونه مى توانستیم بفهمیم که سلامت و صحّت ما چه موهبت بزرگى است یا اگر تاریکى شب نبود ، چگونه مى توانستیم بفهمیم که امواج نور آفتاب که در روز بى دریغ بر چهره جهان پاشیده مى شود، چه نعمت گرانبهایى است! اگر گاه و بیگاه زمین – این گهواره زندگى – در زیر پاى ما مختصر لرزشى نداشت ، آیا هیچ معلوم مى شد که آرامش زمین یعنى چه! و اگر گاهى خشکسالى واقع نمى شد، آیا ممکن بود بدرستى نقش اساسى باران را در زندگى خود متوجّه شویم!
بنابر این براى این که بشر به مواهب بى شمار زندگى توجّه خاصّى پیدا کند و از آنها و خداوند موهبت بخش خود قدردانى کند، گاه و بیگاه تغییر مختصرى در آنها واقع مى شود تا ما را به این حقیقت بزرگ و ارزنده واقف سازد. این تغییرات مختصر و موقّتى همان است که ما آن را «بلا» مى نامیم. بله خداوند گاهی این تغییرات را در زندگی انسان هایی که از حقیقت انسانیت و معنویت بدور مانده اند ، ایجاد میکند تا آنها را متنبه کند و به راه راست بکشاند.

آیا با توجّه به این نکاتی که بیان شد ، این «بلا» براى اجتماع انسان درس آموزنده اى نیست و آیا اگر آنها را «نعمت بزرگى» بنامیم ، جاى تعجّب دارد!

– بسیاری از مصایب جزو مشکلات خود ساخته است و عامل اصلی آن خود انسان است. مثلا بسیاری از بیماری ها ناشی از شکم پرستی ها وهوای نفس است. به خاطر بی اعتنایی به اصول بهداشتی وحفظ الصحه یا عدم دقت در نظافت یا عدم تحرک و گوشه گیری، یا عدم پرهیز از مناطق آلوده یا اشخاص آلوده حاصل میشود و اگر انسان اصول و قوانینی را که خدا در عالم آفرینش و تکوین مقرر داشته رعایت کند گرفتار آنها نمیشود. بعنوان مثال جنینی که در شکم مادر است مستقیما از خوراک ، حالت های روانی و رفتاری مادر خود تاثیر می پذیرد.

و همچنین باید در رابطه با علت ناکامی ها بیان نمود که عامل بسیاری از ناکامی ها و مشکلات سستی و تنبلی و ترک تلاش و کوشش است.

بسیاری از مصائبی که در جوامع بشری دیده می شود نتیجه ظلم بعضی بر بعضی دیگر یا گروهی بر گروه دیگر است ، نمیتوان به کشوری و ملتی حمله کرد و آن را به غارت و یغما برد و به استعمار کشید ، و آنها را از امکانات اولیه زندگی محروم کرد و بعد بگوییم خدا عادل نیست ، خداوند انسان را مختار آفرید و انسان در این دنیا در معرض آزمایش اند.
اگر می بینیم همه ساله بسیاری از گرسنگی می میرند بخاطر این نیست که خداوند لطف خود را از مردمان دریغ داشته است بلکه به علت غارت و چپاول یک عده دیگر است.

اگر می بینیم کودکانی بخاطر گناهان پدران و مادران مانند مشروب خوری یا به خاطر سوء تغذیه و مانند آن گرفتار نقص عضو یا بیماری های مختلف می شوند این ظلمی است که پدر و مادر یا مسولان جامعه در حق چنین کودکانی روا داشته اند و درست به این می ماند که پدری خنجر بر دارد و چشم فرزند شیر خوار خود را کور کند.

هیچ یک از اینها را نمی شود به حساب کار خداوند گذاشت بلکه همه مصائب خود ساخته است که انسان برای خودش یا دیگران فراهم ساخته است.
(پیام قران ، ایت الله مکارم ج4 ص524)

خداوند می فرماید: آنچه از نیکی به تومی رسد از جانب خداست و آنچه از بدی به تو می رسد از سوی توست (نساء / 79)

و می فرماید: فساد در صحرا و دریا بخاطر کارهایی که مردم انجام داده اند آشکار شده است (روم / 41)

و می فرماید: خداوند سر نوشت هیچ قوم و ملتی را تغییر نمی دهد مگر آنکه آنان آنچه را در خودشان است تغییر دهند (رعد 11)

و می فرماید: خداوند هیچ نعمتی را که به گروهی داده تغییر نمی دهد مگر آنکه آنان خودشان را تغییر دهند (انفال / 53)

اگر از نعمت صحیح استفاده شود دائمی و جاودانی می شود و اگر وسیله طغیان و ظلم و بیدادگری و غرور و ناسپاسی شود نعمت ها جای خودرا به بلاها می دهند واینها همه تاکیدی است بر خود ساخته بودن بسیاری از مصائب .

– برخی دیگر از مصائب جنبه مجازات الهی را دارد و این در مورد افرادی است که مرتکب گناهان فراوانی شده اند که هم مستوجب عذاب دنیا هستند و هم آخرت ، یا افراد درستکاری که گاهی مرتکب گناهی می شوند ، خداوند آنها را در این دنیا مبتلا میکند تا از عذاب آخرت در امان باشند.

امام صادق فرمود:
“هنگامی که خداوند ( بخاطر گناهانشان و فسادشان) بر قومی غضب کند… قیمت های آنان گران ، و عمرهایشان را کوتاه می کند ، از تجارتشان سود نمیبرند ، و نهرهایشان کم آب ومیوه هایشان را نمو نمی کند و خوب نمی شود ، اشرارشان بر آنها مسلط می شوند و باران حبس می گردد”
(بحار الانوار،ج70 ص353)

امام رضا فرمود:
“هر زمان بندگان گناهان تازه ای را ابداع کنند، خداوند بلاهای تازه و ناشناخته ای بر آنها مسلط می سازد”
(همان مدرک،ص354)

امام صادق فرمود:
“کسانی که بر اثر گناهانشان می میرند بیش از آن هستند که با مرگ طبیعی می میرند و کسانی که بخاطر نیکی کردن عمر طولانی می کنند بیش از آنها هستند که عمر طبیعی طولانی دارند”
(همان مدرک)

دراین مورد روایات فراوان است که می توانید رجوع کنید به کتاب شریف بحار الانوار،ج70 ص308 باب 137

– جنبه دیگری از مصائب اثر مثبتی در پاره کردن پرده های غرور و بیدار ساختن انسان های خواب و نجات او از چنگال خود کامگی و هوسرانی دارد

خداوند می فرماید: و ما در هیچ شهر وابادی پیامبری نفرستادیم مگر آنکه اهل آن را به سختیها ورنج ها گرفتار ساختیم شاید ( به خود آیند و به سوی خدا) بازگردند و تضرع کنند (اعراف/94)

حضرت علی فرمود:
“خداوند بندگان خویش را به هنگامی که اعمال بد انجام دهند، با کمبود میوه ها وجلوگیری از نزول برکات و بستن درهای گنج های خیرات به روی آنان مبتلا می سازد تا توبه کاران توبه کنند و آنها که باید دست از گناه بکشند خودداری نمایند و پند پذیران پند گیرند و آنها که آماده اند از گناه باز ایستند”
(نهج البلاغه،خطبه 143)

در این باره سخن فراوان است که جهت اگاهی بیشتر رجوع کنید به کتاب پیام قران ج5 ص504 به بعد
(همچنین برای مطالعه بیشتر میتوانید به آدرس های موجود در بخش منبع رجوع کنید)

مطالعه بیشتر

yon.ir/azmayesh1

yon.ir/azmayesh3

yon.ir/gonah52

yon.ir/MosaiBat

yon.ir/aAzab

the14.ir/10052


برچسب ها: , , , , , , , , , ,
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

معادله ی امنیتی *